Begin met de vraag welke rol het contract je geeft. Met een lening word je geldschieter: je maakt afspraken over rente en terugbetaling, maar je wordt geen eigenaar. Met een participatie in aandelen word je mede-eigenaar van de bv. Dan bepalen de soort aandelen, je stemrecht en de afspraken over winst wat je terugziet en waarover je meebeslist. Lees daarna per onderdeel wat er op papier staat, en vraag na wat ontbreekt voordat je tekent.

Eerst vaststellen: lening of aandelen?

Volgens Ondernemersplein zijn aandelen stukjes van het bedrijf. Aandeelhouders zijn daarmee eigenaar en hebben vaak ook recht op de winst. Een geldschieter heeft dat eigendom niet. Wat jij terugkrijgt, hangt dan af van wat de leningsovereenkomst zegt. Het verschil tussen beide rollen lees je uitgebreider in ons artikel over mede-eigenaar of geldschieter van een Bol-bedrijf.

Kijk ook wie je tegenpartij is: de verkoper als persoon of een bv. Bij een bv is volgens Ondernemersplein meestal de bv verantwoordelijk voor de schulden, en niet de bestuurder persoonlijk. Dat speelt verderop een rol bij de vraag welke zekerheid je hebt.

Waar je de afspraken terugvindt bij een lening en bij aandelen
OnderwerpLeningAandelen in een bv
BasisdocumentDe leningsovereenkomstDe statuten en het aandeelhoudersregister
Wat je terugzietRente en aflossing zoals de overeenkomst die regeltWinstrecht, als je aandelen dat geven en als er wordt uitgekeerd
ZeggenschapVraag na wat de overeenkomst je toekentStemrecht in de algemene vergadering, als je aandelen dat geven
Extra afsprakenBepalingen in dezelfde overeenkomstEen aparte aandeelhoudersovereenkomst

Lening: rente, aflossing en zekerheid

Ondernemersplein noemt voor een lening uit je eigen bv drie zakelijke voorwaarden: de bv rekent zakelijke rente, de afspraken staan in een overeenkomst en er zijn afspraken over terugbetalen. Die pagina gaat over een andere situatie dan geld lenen aan een verkoper. Toch zijn de drie punten een bruikbare ondergrens: ontbreekt er één, dan is het contract te dun om te tekenen. Werk ze daarna uit met deze vragen:

  • Rente: staat er een vast percentage, of hangt de rente ergens van af? Wanneer wordt die betaald, en wat gebeurt er bij te late betaling?
  • Aflossing: is er een schema met data en bedragen, of betaalt de verkoper alles aan het eind terug? Mag hij eerder aflossen, en mag hij betalingen uitstellen als de verkoop tegenvalt?
  • Opeisbaarheid: wanneer mag jij het geld terugvragen, bijvoorbeeld als de verkoper stopt of zijn bedrijf verkoopt?
  • Bestemming: staat erin waarvoor het geld bedoeld is, zoals voorraad of advertenties, en mag het ook ergens anders voor gebruikt worden?

Dan de zekerheid. Ondernemersplein noemt als uitzondering op de beperkte aansprakelijkheid van een bv dat iemand privé meetekent voor een lening van de bv, en de bv die lening niet kan betalen. Leen je aan een bv, dan is de vraag of de bestuurder privé meetekent dus geen detail. Zonder die handtekening hebben schuldeisers van de bv meestal geen recht op zijn eigen geld. Noemt het contract een andere zekerheid? Laat dan een jurist beoordelen wat die in de praktijk waard is.

Participatie: welke aandelen en welke stem?

Bij aandelen bepaalt de soort wat je krijgt. Ondernemersplein noemt aandelen met winstrecht én stemrecht, aandelen met alleen winstrecht en aandelen met alleen stemrecht. Krijg je aandelen zonder stemrecht, dan beslis je niet mee in de algemene vergadering van aandeelhouders. Daar nemen de aandeelhouders met stemrecht de besluiten.

Winstrecht betekent ook niet dat er elk jaar geld naar je toe komt. De vergadering van aandeelhouders kan besluiten om de winst niet uit te keren, om de vermogenspositie van de bv te versterken. Die winst gaat dan naar de reserve. Daarnaast moet het bestuur vóór een uitkering twee dingen controleren. Blijft er genoeg geld over naast de reserves die de statuten en de wet verplichten (de balanstest)? En kan de bv haar schulden blijven betalen tot ongeveer een jaar na de uitkering (de uitkeringstoets)? Afspraken over wat de bv met de winst doet, kunnen ook in een aparte aandeelhoudersovereenkomst staan, en die kunnen afwijken van de statuten. Vraag dus beide documenten op.

Let verder op deze punten:

  • Nieuwe aandelen. De bv kan extra aandelen uitgeven om geld op te halen. Wie ze krijgt, betaalt daarvoor aan de bv. Volgens onze lezing wordt jouw deel van het totaal kleiner als jij niet meedoet. Kijk dus of het contract jou bij een nieuwe uitgifte een recht geeft om mee te doen of om eerst in te stemmen.
  • Wie tekent. De dagelijkse leiding ligt bij de bestuurders. Elke bestuurder mag zelfstandig contracten tekenen, tenzij de statuten iets anders zeggen. Wil je dat grote uitgaven, zoals een flinke voorraadorder, eerst langs jou gaan? Leg dat dan vast.
  • Het register. De notaris levert een aandeelhoudersregister waarin staat hoe de aandelen verdeeld zijn. Vraag een kopie op en controleer of jouw aandelen erin staan.

Welke cijfers krijg je te zien?

Een bv moet elk jaar jaarstukken deponeren bij de KVK. Welke gegevens daarin moeten staan, hangt wel af van de grootte van het bedrijf. Bij een kleine bv kunnen de openbare stukken dus weinig zeggen over hoe een Bol-winkel het per maand doet. Neem daarom informatierechten op in het contract: welke cijfers je krijgt, hoe vaak, en of je de onderliggende administratie mag inzien. Die administratie moet een bv volgens Ondernemersplein 7 jaar bewaren. Welke cijfers je vóór het instappen opvraagt, zoals omzet, voorraad en retouren, lees je in ons artikel over de cijfers die je als stille partner opvraagt.

Gaat het via een platform? Check de AFM

Wordt de lening of de aandelenuitgifte aangeboden via een crowdfundingplatform? Controleer dan eerst de vergunning. Volgens de AFM brengen crowdfundingdienstverleners beleggers en projecteigenaren bij elkaar via een online platform. Ze faciliteren leningen en/of het plaatsen van effecten, en ze hebben daarvoor een vergunning van de AFM nodig. Op dezelfde pagina verwijst de AFM naar haar register van crowdfundingplatformen. Staat het platform daar niet in, dan is dat een reden om niet verder te gaan.

Wat de bronnen niet zeggen: of een rechtstreekse lening of een aandelenbelang tussen jou en één verkoper, zonder platform, onder toezicht valt. Ga er dus niet van uit dat de AFM meekijkt bij een onderhandse afspraak. Dan ben je zelf de controleur, en is een jurist die het contract leest geen overbodige luxe.

Zo loop je het contract na

  1. Stel je rol vast: geldschieter of aandeelhouder, en met welke tegenpartij (de verkoper als persoon of een bv).
  2. Bij een lening: controleer de rente, het aflossingsschema, wanneer je het geld mag terugvragen en of de bestuurder privé meetekent.
  3. Bij aandelen: controleer de soort aandelen, je stemrecht, de winstafspraken in de statuten én in de aandeelhoudersovereenkomst, en wat er gebeurt bij nieuwe aandelen.
  4. Leg vast welke cijfers je krijgt en hoe vaak.
  5. Zit er een crowdfundingplatform tussen? Zoek het dan op in het AFM-register.

Twijfel je of je überhaupt geld wilt uitlenen aan een bestaande verkoper? Lees dan eerst ons artikel over de vraag of investeren in een Bol.com business slim is. Daarnaast zie je in ons artikel over het kiezen van een Bol-partnership welke vragen je stelt als je die route overweegt.