De AFM schrijft dat beleggen meer kan opleveren dan sparen, maar meestal risicovoller is: je inleg is meestal niet gegarandeerd en soms kun je een tijd niet bij je geld. Bij investeren in bedrijven via crowdfunding komt daar nog bij dat je (een deel van) je geld kunt verliezen en dat je je belegging meestal niet tussentijds kunt verkopen. De AFM adviseert dan om nooit meer dan 10% van je vrij belegbare vermogen te beleggen. Wil je met aandelen of een lening meedoen in een webshop, stel dan eerst vragen over de cijfers, je rechten, de winstverdeling, zekerheden en je uitstap. Hieronder lees je wat de AFM precies zegt en welke vragen daaruit volgen.

Wat de AFM zegt over beleggen in een bedrijf

Op haar algemene pagina over beleggen noemt de AFM een paar uitgangspunten. Houd voldoende spaargeld aan als buffer. Beleg alleen geld dat je voor langere tijd kunt missen. En kies bij voorkeur voor een goed gespreide portefeuille met lage kosten, weinig transacties en geen speculatieve instrumenten. Een belang in één kleine webshop is het tegenovergestelde van een gespreide portefeuille. Dat maakt het niet verboden, maar je kiest er wel bewust voor om je geld op één plek te zetten.

Over aandelen in een bedrijf is de AFM het concreetst in haar uitleg over crowdfunding. Bij crowdfunding in effecten investeer je in een bedrijf, ontvang je effecten en hoop je op dividend en waardestijging. De AFM zet de risico's op een rij:

  • Je kunt (een deel van) je geld verliezen.
  • Je kunt je investering meestal niet tussentijds verkopen.
  • Investeringen vallen niet onder het depositogarantie- en beleggerscompensatiestelsel.
  • Je hebt geen garantie op winst: het rendement hangt af van het succes van het project.

Daarom adviseert de AFM om nooit meer dan 10% van je vrij belegbare vermogen te beleggen. Daarmee bedoelt ze geld dat je tijdelijk kunt missen zonder je financiële zekerheid in gevaar te brengen. Spreid je beleggingen over verschillende projecten, bedrijven of sectoren en doe altijd je eigen onderzoek.

Lening of aandelen: wat krijg je ervoor terug?

De AFM onderscheidt vier vormen van crowdfunding. Voor iemand die in een webshop wil stappen, zijn vooral de laatste twee van belang.

Vormen van crowdfunding volgens de AFM
VormWat je ervoor terugkrijgtToezicht van de AFM
DonatieNiets, alleen het gevoel dat je helptNee
BeloningIets kleins, zoals een product of een bedankjeNee
LeningRenteJa, het platform heeft een vergunning nodig
Effecten (aandelen)Effecten, met de hoop op dividend en waardestijgingJa, het platform heeft een vergunning nodig

In een webshop betekent dat het volgende. Bij een lening draait alles om rente en terugbetaling. Bij aandelen verdien je pas als er winst wordt uitgekeerd of als je je belang later voor meer kunt verkopen. Wil je die twee rollen goed uit elkaar houden, lees dan ook het verschil tussen mede-eigenaar en geldschieter van een Bol-bedrijf.

Rechtstreeks met een ondernemer: wat een platform anders voor je regelt

Bij crowdfunding via een platform beschrijft de AFM een aantal stappen. Je maakt een toelatingskennistest en bekijkt een verliessimulatie. Het platform moet je waarschuwen als crowdfunding niet bij je past. Na je investering heb je vier dagen bedenktijd. En het platform controleert of het informatieblad van de projecteigenaar volledig, juist en duidelijk is. Toch zegt de AFM er meteen bij dat een vergunning geen garantie is, dat zij platforms controleert maar niet of een project betrouwbaar is, en dat wettelijk maar een minimale controle verplicht is.

Biedt een webshophouder je rechtstreeks aandelen of een lening aan, dan noemt deze AFM-pagina die stappen niet. Ga er dus niet van uit dat je ze krijgt, en bouw ze zelf na. Reken op papier uit hoeveel je kunt verliezen zonder dat je buffer in gevaar komt. Neem je eigen bedenktijd voordat je tekent. Leg de cijfers naast een tweede bron. Wordt je een belegging aangeboden door een financiële onderneming, controleer dan in het zoekmiddel van de AFM of die onderneming een vergunning heeft of dat de AFM voor haar waarschuwt.

Herken druk en te mooie verhalen

De AFM waarschuwt voor dubieuze beleggingsvoorstellen. Klinkt een voorstel te mooi om waar te zijn, dan is dat volgens de AFM waarschijnlijk ook zo. Ze beschrijft trucs die je kunt herkennen: je moet nu of nooit beslissen, de aanbieder schermt met een AFM-vergunning, of je krijgt de vraag of je dan geen geld wilt verdienen. Volgens de AFM geeft zij nooit een positief advies over een belegging. Ook beschrijft ze het patroon waarin je klein begint en daarna wordt overgehaald om meer in te leggen.

Een eerlijke webshophouder is natuurlijk geen oplichter. Toch is tijdsdruk in elk gesprek een reden om rustiger te kijken. Een belang dat morgen weg is, is geen argument. Een belang waarvan je de cijfers niet kunt controleren, is dat ook niet.

Vragen die je stelt vóór je meedoet in een webshop

Cijfers en bron

Vraag naar omzet, brutomarge, advertentiekosten en retouren per maand, over een periode die langer is dan het beste seizoen. Bij crowdfunding maakt de projecteigenaar het informatieblad zelf, schrijft de AFM. Bij een webshop is dat net zo: wie je meenemen wil, levert ook de cijfers aan. Vraag daarom om exports uit het verkoopaccount en de boekhouding, en niet alleen om een samenvatting.

Eigendom, zeggenschap en afhankelijkheid

Wat krijg je precies: aandelen in een bv, welk percentage, met of zonder stemrecht? Op wiens naam staan het verkoopaccount, het merk, het domein en de voorraad? Wat gebeurt er als de oprichter stopt of ziek wordt? Hoe je een minderheidsbelang vastlegt, lees je in de afspraken voor een stille investeerder in een Bol-bedrijf.

Winstverdeling en advertentiekosten

Wanneer wordt winst uitgekeerd, en wie beslist of die winst juist teruggaat naar voorraad of advertenties? Gaat het advertentiebudget eraf vóór de winst wordt verdeeld? De AFM is helder: er is geen garantie op winst en het rendement hangt af van het succes van het project.

Je uitstap

Omdat je een investering volgens de AFM meestal niet tussentijds kunt verkopen, moet je uitstap vooraf op papier staan. Wie mag of moet je belang kopen, tegen welke waardering en binnen welke termijn? En wat gebeurt er met je geld als de webshop stopt?

Zekerheden bij een lening

Leen je geld uit met de voorraad als onderpand, dan gaat het om pandrecht. De AFM legt uit dat een pandrecht met een onderhandse akte pas ontstaat door registratie bij de Belastingdienst; zonder registratie is het niets waard. Voorraad wisselt steeds van samenstelling, dus pandlijsten moeten regelmatig worden bijgewerkt. Vraag ook of jij het eerste recht hebt of dat een andere partij voorgaat. Daarnaast zijn er persoonlijke zekerheden, zoals borgtocht of hoofdelijke aansprakelijkheid van de geldvrager.

Kosten en je eigen grens

Welke kosten maak je vooraf en tijdens de looptijd, bijvoorbeeld voor een notaris of een adviseur? En past het bedrag binnen de grens van 10% van je vrij belegbare vermogen, terwijl je buffer intact blijft?

Liever eigenaar dan minderheidsaandeelhouder?

Merk je dat je vooral zelf zeggenschap wilt over het merk, de voorraad en het account, dan is een minderheidsbelang in andermans webshop misschien niet de vorm die bij je past. Lees in hoe je een Bol-partnership kiest die past welke vragen je stelt wanneer je zelf eigenaar wilt worden, en houd ook daar dezelfde AFM-uitgangspunten aan: een buffer, geld dat je kunt missen en cijfers die je zelf controleert.