Controleer vóór je investeert drie dingen apart: de cijfers en verplichtingen van het bedrijf, de partij of het platform waarmee je zakendoet, en de leverancier achter de producten. De KVK is daar voor een overname duidelijk over: als koper heb je een onderzoeksplicht, en je controleert minimaal of de cijfers kloppen en welke contracten er lopen. Bij de leverancier draait het om bewijs dat de producten aan de Europese eisen voldoen, want wie er een eigen merk op zet, heeft volgens de KVK de rol van fabrikant.
Welke vorm van investeren kies je?
"Investeren in e-commerce" kan verschillende dingen betekenen, en elke vorm heeft een ander eerste controlepunt. Beleggen in beursgenoteerde aandelen laten we hier buiten beschouwing: dit artikel gaat over geld in een concreet bedrijf of merk.
| Vorm | Wat je krijgt | Eerste controle |
|---|---|---|
| Bestaand bedrijf overnemen | Het bedrijf, met klanten en naamsbekendheid | Handelsregister, verkoopmemorandum en boekenonderzoek |
| Geld via een crowdfundingplatform | Een lening aan of effecten van een bedrijf | Heeft het platform een vergunning van de AFM? |
| Eigen merk starten of laten bouwen | Producten onder je eigen merknaam | Producteisen en bewijs van de leverancier |
Financiële risico's: dit controleer je minimaal
Bij een overname begin je volgens het stappenplan van de KVK met twee controles. Eerst kijk je in het Handelsregister met wie je zakendoet. Daarna vraag je het verkoopmemorandum op, met onder meer de financiële situatie, het personeel en de reden van verkoop. Let daarin extra op omzet, kosten en mogelijke risico's. Jouw situatie kan bovendien anders zijn dan die van de verkoper, bijvoorbeeld omdat jij een lening afsluit voor de overname. Daarna volgt het boekenonderzoek (due diligence): je controleert of klopt wat de verkoper vertelt. De KVK raadt aan daar altijd een accountant of belastingadviseur bij te vragen.
- Omzet en winst over meerdere jaren. De KVK noemt jaarrekeningen van minimaal drie jaar.
- Schulden en bezittingen. Wat staat er tegenover de vraagprijs, en wat moet nog worden afbetaald?
- Lopende contracten met klanten en leveranciers, plus huurcontracten en andere betaalverplichtingen die doorlopen.
- Personeel. Bij een overname neem je het personeel meestal ook over. Hoeveel mensen er werken, hoeveel uur en tegen welk salaris bepaalt je kosten.
- Wat je wel en niet overneemt. In het overnamecontract leg je onder meer vast wat er gebeurt met bezittingen zoals voorraden, en of intellectueel eigendom, vergunningen en lopende contracten meegaan.
Bij een webshop of Bol-bedrijf zijn voorraad en merk twee posten die je in dat contract niet open wilt laten: vraag wat er precies op voorraad ligt en wie eigenaar is van de merknaam. Een uitgebreidere lijst per onderdeel vind je in onze checklist voor due diligence bij een webshop of Bol-bedrijf.
Kijk ook naar wat niet in de cijfers staat. De KVK wijst erop dat de vorige eigenaar relaties met klanten en leveranciers heeft opgebouwd, en vraagt of die ook met jou willen zakendoen. Persoonlijke goodwill telt volgens de KVK meestal niet mee, omdat onzeker is of die blijft na de overname. Hangt de inkoop af van het persoonlijke contact tussen de verkoper en één leverancier, dan is dat dus een risico dat je apart wilt bespreken.
De leverancier controleren
Producten die je in de Europese Economische Ruimte op de markt brengt, moeten aan Europese producteisen voldoen. Volgens de KVK-uitleg over producteisen bij import zoek je die op in Access2Markets van de Europese Commissie. De KVK adviseert om leveranciers vooraf te informeren over de eisen die gelden en te vragen of ze daar bewijs voor hebben. Omdat productregels complex zijn en kunnen veranderen, noemt de KVK ook een product compliance bureau als hulp.
Welke verplichtingen het bedrijf heeft, hangt af van zijn rol. Importeert het van buiten de EER, dan is het importeur. Komt de inkoop uit een EER-land, dan is het distributeur. Zet het een eigen logo op het product, dan is het fabrikant. Bij een eigen merk presenteert het bedrijf zich als maker en is het aansprakelijk voor schade door een gebrek aan het product. De KVK waarschuwt daarbij voor uitsluitingen of beperkingen van aansprakelijkheid in de voorwaarden van toeleveranciers, en raadt aan die altijd te proberen te voorkomen. Stel als investeerder deze vragen:
- Welke producteisen gelden voor het assortiment, en welk bewijs heeft de leverancier daarvoor geleverd?
- Welke rol heeft het bedrijf waarin je investeert: importeur, distributeur of fabrikant?
- Staat er in de voorwaarden van de leverancier een uitsluiting of beperking van aansprakelijkheid?
- Is het risico van productaansprakelijkheid besproken met een verzekeraar? De KVK noemt de bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering als manier om je daartegen te verzekeren.
Koopt het bedrijf in China in, dan lees je in ons stuk over het controleren van de bedrijfslicentie van een Chinese leverancier hoe je de registratie van zo'n leverancier naloopt.
Crowdfunding: check eerst het platform
Investeer je via een crowdfundingplatform, dan leen je geld uit aan een bedrijf of krijg je effecten. Volgens de AFM-pagina over crowdfundingplatformen brengen deze dienstverleners beleggers en bedrijven die financiering zoeken bij elkaar, en hebben ze een vergunning van de AFM nodig. De AFM houdt toezicht op de regels waaraan ze gebonden zijn en heeft een register van deze platformen. Zoek het platform daarin op voordat je geld overmaakt.
Die vergunning gaat over het platform. Het bedrijf achter het project beoordeel je zelf, met dezelfde vragen over cijfers, contracten en leverancier als hierboven.
Beginnende investeerder? Begin bij budget en doel
De KVK raadt aan eerst een koopprofiel te maken voordat je gaat zoeken. Daarin beantwoord je onder meer hoeveel geld je te besteden hebt, of je een bedrijf met of zonder personeel wilt en of het moet kunnen groeien. Heb je niet genoeg eigen geld, dan noemt de KVK onder meer een zakelijke lening, microkrediet, crowdfunding, een business angel, geld van familie of vrienden en financiering door de verkoper. Die vormen kun je combineren (stapelfinanciering). Betrek financiers vanaf het begin en leg de afspraken goed vast.
Wil je in plaats van een bestaand bedrijf over te nemen zelf een eigen merk op Bol.com starten, reken dan op minimaal €5.000 eigen kapitaal voor je bedrijf. Of een Bol.com-bedrijf überhaupt bij je doel past, lees je in onze afweging of investeren in een Bol.com-business slim is. Wil je het werk niet zelf doen, dan staat op de pagina over de Partnerships van Business Mine hoe een Premium Partnership™ of Ultra Partnership™ in elkaar zit, als één van de opties naast de vormen hierboven.
Wat deze controles niet vertellen
Deze controles laten zien welke risico's er zijn, niet wat je gaat verdienen. De KVK zegt zelf dat een verwachting moeilijk in geld uit te drukken is, terwijl je die wel gebruikt om de waarde van een bedrijf te schatten. Ga dus na wat er verandert als jij eigenaar bent: blijven klanten en leveranciers, en stijgt of daalt de omzet? Wees kritisch op elke presentatie die een vast rendement belooft, en laat cijfers en contracten nakijken door een accountant of jurist voordat je tekent.
