Vraag bij een online bedrijf dat je wilt overnemen eerst naar vier afhankelijkheden: van welke klanten de omzet komt, via welk verkoopkanaal die binnenkomt, bij welke leveranciers het bedrijf inkoopt en hoeveel er op de huidige eigenaar leunt. Vraag de antwoorden op papier, met cijfers en contracten, zodat een adviseur ze kan controleren. Heb je weinig tijd, dan stel je deze vragen als eerste. Ze laten zien of je een bedrijf koopt of vooral een paar relaties die na de overdracht kunnen wegvallen.
Waarom afhankelijkheden het eerst tellen
De KVK schrijft in haar uitleg over het boekenonderzoek dat een koper wil weten welke risico's of afhankelijkheden er in een bedrijf zitten. Niet alle omzet is even zeker: komt die van veel verschillende klanten of alleen van een paar grote? En hoe sterker een bedrijf leunt op de eigenaar, op een paar medewerkers of op leveranciers, hoe groter het risico voor de koper. De KVK geeft een voorbeeld: komt 60% van de omzet van twee klanten, dan is dat een te grote afhankelijkheid als een van die twee wegvalt. Een koper kan dan als voorwaarde stellen dat beide klanten hun contract verlengen vóór de verkoop.
Voor jou betekent dat: mooie jaarcijfers zeggen nog weinig als de omzet aan een paar draadjes hangt. Je kijkt dus niet alleen naar hoeveel omzet er is, maar ook naar waar die vandaan komt en of die bij jou blijft.
Vier afhankelijkheden en de vragen die erbij horen
1. Klanten
- Welk deel van de omzet kwam van de grootste klanten, per jaar? De KVK noemt voor de waardebepaling jaarrekeningen van minimaal drie jaar; vraag de verdeling over klanten over dezelfde periode.
- Welke klantcontracten lopen er, en wanneer lopen ze af? Volgens de KVK geven langlopende contracten zekerheid en zorgen contracten die binnenkort aflopen voor onzekerheid.
- Staat er in een contract een change-of-control-clausule?
Lees het antwoord samen met de rechtsvorm. Volgens de KVK blijven bij de overdracht van een bv bestaande contracten meestal doorlopen, tenzij er een change-of-control-clausule in staat waarmee de klant bij een overname mag opzeggen. Bij de overdracht van een eenmanszaak gaan contracten niet automatisch mee: de klant moet eerst toestemming geven. Verkoopt het bedrijf aan consumenten zonder contracten, dan wordt de vraag volgens ons: hoeveel omzet komt van terugkerende klanten en hoeveel hangt aan één product?
2. Verkoopkanaal
De KVK noemt klanten, medewerkers en leveranciers, maar geen verkoopplatforms. Wij zien het kanaal bij een online bedrijf als dezelfde soort afhankelijkheid: verkoopt het bedrijf vooral via één marktplaats of één advertentiekanaal, dan staat die partij tussen het bedrijf en zijn klanten. Vraag welk deel van de omzet via welk kanaal loopt, of het verkoopaccount onderdeel van de overdracht is en of de regels van het platform dat toestaan. Hoe dat bij Bol werkt, lees je in ons artikel over een Bol-account overdragen bij een bedrijfsverkoop.
Vraag ook wat er juridisch meegaat. Volgens Ondernemersplein gaat bij een aandelentransactie alles wat eigendom is van de bv automatisch mee, ook intellectueel eigendom zoals merken. Bij een activa/passiva-transactie spreek je per onderdeel af of het meegaat; daar raadt Ondernemersplein een jurist aan. Zet zelf ook de domeinnaam en de accounts van het bedrijf op die lijst.
3. Leveranciers
De KVK noemt afhankelijkheid van één leverancier als een vraag die een koper stelt. In haar stappenplan voor een overname staan lopende contracten met klanten en leveranciers bij de gegevens voor de waardebepaling. De KVK stelt daar ook de vraag die bij jou blijft liggen: de vorige eigenaar heeft relaties opgebouwd, maar willen klanten en leveranciers ook met jou zakendoen?
- Bij hoeveel leveranciers kan elk belangrijk product worden ingekocht?
- Welke afspraken staan op papier, en wie heeft de productspecificaties?
- Weet de leverancier van de verkoop, en kun je hem spreken vóór je tekent?
4. De eigenaar zelf
Volgens de KVK leunen veel bedrijven sterk op de ondernemer zelf. Werkprocessen en afspraken die alleen in het hoofd van de eigenaar zitten, zorgen ervoor dat een koper meer tijd nodig heeft om het bedrijf te begrijpen. Persoonlijke goodwill telt volgens de KVK meestal niet mee in de waarde, omdat onzeker is of die na de overname blijft. Heb je weinig tijd, dan weegt dit extra zwaar: doet de eigenaar alles zelf, dan neem je dat werk over. Vraag welke taken de eigenaar elke week doet, wat daarvan is vastgelegd en wie het na de overdracht overneemt.
| Afhankelijkheid | Vraag aan de verkoper | Wat je opvraagt |
|---|---|---|
| Klanten | Welk deel van de omzet komt van de grootste klanten? | Omzet per klant per jaar en de lopende contracten |
| Verkoopkanaal | Via welke kanalen komt de omzet binnen en gaat het account mee? | Omzet per kanaal en wat de platformregels zeggen over overdracht |
| Leveranciers | Is er een alternatief voor de belangrijkste leverancier? | Leverancierscontracten en productspecificaties |
| Eigenaar | Wat doet de eigenaar zelf en wat staat op papier? | Takenoverzicht en procesbeschrijvingen |
Zo lees je de antwoorden
De verkoper is verplicht juiste gegevens te delen, schrijft de KVK; Ondernemersplein voegt toe dat het om voldoende en juiste informatie gaat. Leg de antwoorden daarom naast het verkoopmemorandum. De KVK adviseert daarin extra te letten op omzet, kosten en mogelijke risico's, en de eigenaar te vragen naar wat ontbreekt. Wijkt de informatie in het boekenonderzoek af van wat je eerder kreeg, dan zijn nieuwe onderhandelingen over prijs of voorwaarden mogelijk. Een koper kan volgens de KVK ook extra voorwaarden stellen, de prijs willen aanpassen of zich terugtrekken.
Een vaag antwoord is ook een antwoord. Kan een verkoper de omzet niet per klant of per kanaal laten zien, dan weet je dat je die analyse zelf moet laten doen of dat de administratie het niet toelaat. Je zit er dan nog niet aan vast: een intentieverklaring is volgens de KVK meestal niet volledig bindend, en zolang er geen definitieve koopovereenkomst is, kunnen beide partijen stoppen. Wat je wel wilt houden, leg je vast in het overnamecontract, waarin volgens de KVK onder meer de prijs, afspraken, garanties en wat je wel en niet overneemt staan.
Weinig tijd: wat doe je zelf en wat besteed je uit
De KVK raadt aan om bij het boekenonderzoek altijd een accountant of belastingadviseur om hulp te vragen. Een overnameadviseur kan het verkoopmemorandum mee beoordelen, en de intentieverklaring laat je volgens de KVK het best opstellen door een deskundige, zoals een jurist. Jouw eigen werk is kleiner, maar het is wel van jou: een koopprofiel maken, de vier vragen hierboven stellen en beslissen. Wij raden aan die vragen al bij het verkoopmemorandum te stellen. Zo betaal je een adviseur pas voor een volledig onderzoek als de basis klopt. De bredere controle staat in onze checklist voor due diligence bij een webshop of Bol-bedrijf.
Per bedrijfsmodel zit de afhankelijkheid ergens anders
Welke afhankelijkheid het zwaarst weegt, hangt volgens ons af van het model. Bij een webshop zit die vaak in het advertentiekanaal en de leverancier. Bij een Bol-bedrijf zit die in het verkoopaccount en een paar bestsellers. Een SaaS-bedrijf leunt op een paar grote klanten en hun contracten, en bij leadgeneratie draait het om een klein aantal afnemers van leads. In ons overzicht van webshop, SaaS of bureau overnemen met weinig tijd vergelijken we die modellen op tijd en kapitaal. Wil je liever niet afhankelijk zijn van de relaties van een vorige eigenaar, dan kun je ook zelf een merk opbouwen; in ons artikel over welk kapitaal past bij een private label op Bol lees je wat die route vraagt.





